Βουβωνοκήλη: Συμπτώματα, Αίτιες και Αντιμετώπιση

Ένα μικρό εξόγκωμα χαμηλά στην κοιλιά, ένα «τράβηγμα» στη βουβωνική χώρα ή πόνος όταν βήχετε, σηκώνετε βάρος ή στέκεστε για αρκετή ώρα μπορεί να είναι σημάδια βουβωνοκήλης.

Η βουβωνοκήλη είναι μία πολύ συχνή πάθηση. Τις περισσότερες φορές αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά, όμως είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πότε χρειάζεται απλώς ιατρικός έλεγχος και πότε απαιτείται άμεση αντιμετώπιση.

Τι είναι η βουβωνοκήλη;

Το κοιλιακό τοίχωμα αποτελείται από μύες και άλλους ιστούς που συγκρατούν τα όργανα της κοιλιάς στη θέση τους.

Σε ορισμένα σημεία, όμως, μπορεί να υπάρχει μία περιοχή μικρότερης αντοχής. Όταν μέσα από αυτό το σημείο προβάλλει λίπος ή τμήμα του εντέρου, δημιουργείται μία κήλη.

Όταν αυτό συμβαίνει στη βουβωνική περιοχή, δηλαδή χαμηλά στην κοιλιά, κοντά στο σημείο όπου ο κορμός ενώνεται με τον μηρό, ονομάζεται βουβωνοκήλη.

Το χαρακτηριστικό εξόγκωμα μπορεί:

• να φαίνεται περισσότερο όταν στεκόμαστε όρθιοι,
• να μεγαλώνει όταν βήχουμε ή σφιγγόμαστε,
• να γίνεται πιο εμφανές όταν σηκώνουμε βάρος,
• να μικραίνει ή ακόμη και να εξαφανίζεται όταν ξαπλώνουμε.

Στους άνδρες, μία μεγαλύτερη βουβωνοκήλη μπορεί μερικές φορές να κατεβαίνει προς το όσχεο.

Πώς φαίνεται συνήθως;

Συχνά πρόκειται για ένα μικρό ή μεγαλύτερο εξόγκωμα χαμηλά στην κοιλιά, είτε δεξιά είτε αριστερά.

Δεν πονάει απαραίτητα. Σε αρκετούς ανθρώπους προκαλεί περισσότερο ένα αίσθημα πίεσης, βάρους ή καύσου, ιδιαίτερα έπειτα από ορθοστασία, βήχα ή άρση βάρους.

Ποια είναι τα συμπτώματα της βουβωνοκήλης;

Η βουβωνοκήλη δεν προκαλεί πάντα πόνο. Μερικοί άνθρωποι την ανακαλύπτουν τυχαία, όταν παρατηρήσουν ένα μικρό εξόγκωμα στη βουβωνική περιοχή.

Τα συχνότερα συμπτώματα είναι:

• εξόγκωμα ή διόγκωση στη βουβωνική χώρα,
• αίσθημα βάρους ή πίεσης,
• «τράβηγμα» ή κάψιμο,
• ήπιος ή εντονότερος πόνος,
• ενόχληση μετά από πολύωρη ορθοστασία,
• πόνος με τον βήχα ή το φτέρνισμα,
• ενόχληση κατά την άσκηση ή την άρση βάρους.

Ένα αρκετά χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι η ενόχληση μπορεί να γίνεται πιο αισθητή προς το τέλος της ημέρας και να μειώνεται όταν ο ασθενής ξαπλώνει.

Πότε μπορεί η βουβωνοκήλη να γίνει επικίνδυνη;

Η σημαντικότερη επιπλοκή είναι να παγιδευτεί το περιεχόμενο της κήλης μέσα στο άνοιγμα του κοιλιακού τοιχώματος.

Αυτό ονομάζεται περίσφιξη ή εγκλωβισμός της κήλης. Εάν διακοπεί η αιμάτωση ενός τμήματος του εντέρου, μπορεί να δημιουργηθεί σοβαρό και επείγον πρόβλημα.

Χρειάζεται άμεση ιατρική βοήθεια όταν:

• εμφανίζεται ξαφνικά έντονος πόνος,
• το εξόγκωμα γίνεται σκληρό και πολύ ευαίσθητο,
• η κήλη δεν υποχωρεί όπως συνήθως,
• υπάρχει ναυτία ή έμετος,
• εμφανίζεται έντονο φούσκωμα ή κοιλιακός πόνος,
• δεν μπορείτε να αποβάλετε αέρια ή κόπρανα.

Σε μία τέτοια εικόνα δεν περιμένουμε το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού. Χρειάζεται άμεση εξέταση σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών.

Γιατί δημιουργείται η βουβωνοκήλη;

Συνήθως δεν υπάρχει μία μόνο αιτία.

Η βουβωνοκήλη δημιουργείται από τον συνδυασμό ενός αδύναμου σημείου του κοιλιακού τοιχώματος και αυξημένης πίεσης μέσα στην κοιλιά.

Η αδυναμία του κοιλιακού τοιχώματος μπορεί να υπάρχει από τη γέννηση ή να εμφανιστεί σταδιακά με την ηλικία.

Παράγοντες που μπορούν να αυξάνουν επανειλημμένα την πίεση στην κοιλιά είναι:

• ο χρόνιος βήχας,
• η χρόνια δυσκοιλιότητα και το έντονο σφίξιμο,
• η συχνή άρση μεγάλου βάρους,
• η έντονη σωματική καταπόνηση,
• ορισμένες άλλες καταστάσεις που αυξάνουν την ενδοκοιλιακή πίεση.

Το κάπνισμα μπορεί επίσης να επιβαρύνει την κατάσταση, μεταξύ άλλων επειδή σχετίζεται με χρόνιο βήχα και επηρεάζει την ποιότητα του συνδετικού ιστού.

Προκαλεί η άρση βάρους βουβωνοκήλη;

Είναι συχνό κάποιος να συνδέει την εμφάνιση της κήλης με μία συγκεκριμένη στιγμή που σήκωσε κάτι βαρύ.

Αυτό όμως δεν σημαίνει απαραίτητα ότι το βάρος δημιούργησε την κήλη.

Η άρση μεγάλου βάρους μπορεί να κάνει μία ήδη υπάρχουσα αδυναμία του κοιλιακού τοιχώματος να γίνει εμφανής.

Ποιοι εμφανίζουν συχνότερα βουβωνοκήλη;

Η βουβωνοκήλη είναι πολύ συχνότερη στους άνδρες.

Αυτό οφείλεται κυρίως στην ανατομία της βουβωνικής περιοχής, όπου υπάρχει ο βουβωνικός πόρος, ένα φυσικά πιο ευάλωτο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος.

Η πιθανότητα εμφάνισης βουβωνοκήλης αυξάνεται επίσης με την ηλικία. Μπορεί όμως να παρουσιαστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, ακόμη και σε παιδιά, όταν υπάρχει συγγενής προδιάθεση.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Στις περισσότερες περιπτώσεις η διάγνωση γίνεται με την κλινική εξέταση.

Ο γιατρός εξετάζει τη βουβωνική περιοχή τόσο σε όρθια όσο και σε ξαπλωμένη θέση και μπορεί να ζητήσει από τον ασθενή να βήξει.

Έτσι μπορεί να αξιολογήσει:

• αν υπάρχει κήλη,
• το μέγεθός της,
• αν προκαλεί πόνο,
• αν μπορεί να επιστρέψει προς την κοιλιά.

Είναι απαραίτητο το υπερηχογράφημα;

Όχι πάντα.

Όταν η κήλη είναι εμφανής στην κλινική εξέταση, συνήθως δεν χρειάζεται κάποια άλλη εξέταση.

Αν υπάρχει αμφιβολία, μπορεί να χρησιμοποιηθεί υπερηχογράφημα. Σε πιο σύνθετες περιπτώσεις μπορεί να χρειαστεί μαγνητική ή αξονική τομογραφία.

Μπορεί η βουβωνοκήλη να φύγει από μόνη της;

Μία ήδη σχηματισμένη βουβωνοκήλη δεν «κλείνει» από μόνη της.

Μπορεί το εξόγκωμα να εξαφανίζεται όταν ξαπλώνετε ή να επιστρέφει προς την κοιλιά. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η κήλη έχει θεραπευτεί, καθώς το αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος εξακολουθεί να υπάρχει.

Μπορεί να διορθωθεί με γυμναστική;

Η άσκηση είναι σημαντική για τη γενικότερη υγεία, αλλά δεν μπορεί να κλείσει μία κήλη που έχει ήδη δημιουργηθεί.

Χρειάζεται κάθε βουβωνοκήλη χειρουργείο;

Όχι απαραίτητα την ίδια στιγμή που γίνεται η διάγνωση.

Το αν και πότε χρειάζεται επέμβαση εξαρτάται κυρίως από τα συμπτώματα και από το πώς επηρεάζει η κήλη την καθημερινότητα του ασθενούς.

Όταν υπάρχει πόνος ή ενόχληση

Πόνος, ενόχληση ή περιορισμός στις καθημερινές δραστηριότητες αποτελούν συνήθως λόγους για να συζητηθεί η χειρουργική αντιμετώπιση.

Όταν η κήλη δεν ενοχλεί ιδιαίτερα

Σε ορισμένους άνδρες με μικρή και ελάχιστα συμπτωματική βουβωνοκήλη μπορεί να επιλεγεί παρακολούθηση αντί για άμεση επέμβαση.

Η προσέγγιση αυτή αναφέρεται συχνά ως watchful waiting.

Η απόφαση λαμβάνεται μετά την εξέταση και αφού συζητηθούν με τον ασθενή τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα κάθε επιλογής.

Πολλοί ασθενείς που αρχικά επιλέγουν παρακολούθηση εμφανίζουν με την πάροδο του χρόνου περισσότερα συμπτώματα και τελικά προχωρούν σε επέμβαση.

Πώς γίνεται η επέμβαση;

Ο στόχος είναι διπλός: να επιστρέψει το περιεχόμενο της κήλης στη φυσιολογική του θέση και να ενισχυθεί το αδύναμο σημείο του κοιλιακού τοιχώματος.

Υπάρχουν δύο βασικές προσεγγίσεις.

Ανοικτή επέμβαση

Γίνεται μία τομή στη βουβωνική περιοχή και η κήλη αποκαθίσταται από εκεί.

Ρομποτική / λαπαροσκοπική – ενδοσκοπική επέμβαση

Η επέμβαση πραγματοποιείται μέσω μικρών τομών, με τη βοήθεια ειδικής κάμερας και λεπτών χειρουργικών εργαλείων. Οι ελάχιστα επεμβατικές χειρουργικές τεχνικές, όπως η λαπαροσκοπική και η ρομποτική χειρουργική, επιτρέπουν την πραγματοποίηση επεμβάσεων μέσω μικρών τομών.

Οι δύο συχνότερες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές είναι οι TEP και TAPP.

Στους ενήλικες χρησιμοποιείται πολύ συχνά ειδικό χειρουργικό πλέγμα για την ενίσχυση του αδύναμου σημείου του κοιλιακού τοιχώματος.

Ποια τεχνική επιλέγεται;

Δεν υπάρχει μία επέμβαση που να είναι κατάλληλη για όλους.

Στην επιλογή λαμβάνονται υπόψη:

• το είδος και το μέγεθος της κήλης,
• αν είναι μονόπλευρη ή αμφοτερόπλευρη,
• αν έχει προηγηθεί άλλη επέμβαση,
• η ηλικία και η γενική κατάσταση του ασθενούς,
• η εμπειρία του χειρουργού.

Γι’ αυτό η επιλογή της τεχνικής γίνεται ξεχωριστά για κάθε ασθενή.

Πόσο διαρκεί η ανάρρωση;

Η κινητοποίηση μετά την επέμβαση ξεκινά συνήθως γρήγορα.

Το περπάτημα και οι ήπιες καθημερινές δραστηριότητες ενθαρρύνονται ανάλογα με το πώς αισθάνεται ο ασθενής.

Τις πρώτες ημέρες μπορεί να υπάρχει:

• πόνος ή αίσθημα «τραβήγματος»,
• μικρό οίδημα,
• μελανιά,
• ευαισθησία στην περιοχή της επέμβασης.

Η επιστροφή στην εργασία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το είδος της δουλειάς.

Κάποιος που εργάζεται σε γραφείο μπορεί συνήθως να επιστρέψει νωρίτερα από έναν ασθενή που κάνει χειρωνακτική εργασία και σηκώνει βάρη.

Για την άσκηση και τη βαριά σωματική δραστηριότητα ακολουθούνται οι εξατομικευμένες οδηγίες του χειρουργού.

Μπορούμε να προλάβουμε τη βουβωνοκήλη;

Δεν είναι δυνατόν να προληφθούν όλες οι βουβωνοκήλες, καθώς σημαντικό ρόλο παίζουν η ανατομία, η ηλικία και η προδιάθεση των ιστών.

Μπορούμε όμως να περιορίσουμε ορισμένους παράγοντες που επιβαρύνουν το κοιλιακό τοίχωμα.

Βοηθούν:

• η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους,
• η διακοπή του καπνίσματος,
• η αντιμετώπιση του χρόνιου βήχα,
• η αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας,
• η σωστή τεχνική κατά την άρση βάρους,
• η τακτική σωματική δραστηριότητα.

Έχετε εξόγκωμα ή πόνο στη βουβωνική χώρα;

Δεν είναι κάθε πόνος στη βουβωνική περιοχή βουβωνοκήλη.

Ένα νέο εξόγκωμα ή μία ενόχληση που επιμένει καλό είναι να αξιολογούνται από γιατρό.

Στις περισσότερες περιπτώσεις η εξέταση μπορεί γρήγορα να δείξει αν πρόκειται για κήλη και αν χρειάζεται παρακολούθηση ή θεραπεία.

Πότε χρειάζεται μεγαλύτερη προσοχή;

Μικρό, ανώδυνο εξόγκωμα: προγραμματίστε ιατρική εξέταση.

Ξαφνικός έντονος πόνος, σκληρό εξόγκωμα που δεν υποχωρεί και πιθανή ναυτία ή έμετος: αναζητήστε άμεσα επείγουσα ιατρική βοήθεια.

Συχνές ερωτήσεις για τη βουβωνοκήλη