Εγκράτεια μετά τη Ρομποτική Προστατεκτομή: Ο ρόλος της Retzius-sparing στον καρκίνο του προστάτη

Καρκίνος προστάτη και ρομποτική ριζική προστατεκτομή με Retzius-sparing

Η νέα προσέγγιση που στοχεύει στην ταχύτερη αποκατάσταση της εγκράτειας

Δρ. Αθανάσιος Κατόγλου
Διευθυντής Ρομποτικής Ουρολογικής Κλινικής
Γενική Κλινική Θεσσαλονίκης

Η διάγνωση του καρκίνου του προστάτη αλλάζει τη ζωή ενός άνδρα μέσα σε λίγες ημέρες. Εκτός από την αγωνία για την αντιμετώπιση της νόσου, εμφανίζονται εύλογα ερωτήματα:

«Θα απαλλαγώ από τον καρκίνο;»

«Θα μπορώ να ουρώ φυσιολογικά μετά το χειρουργείο;»

«Πότε θα επιστρέψω στη δουλειά, στην άσκηση και στην καθημερινότητά μου;»

Η σύγχρονη αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη δεν περιορίζεται πλέον μόνο στην αφαίρεση του όγκου. Η χειρουργική προσπαθεί να πετύχει έναν πιο ολοκληρωμένο στόχο: να θεραπεύσει τον καρκίνο, διατηρώντας παράλληλα όσο γίνεται τη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού.

Σε αυτή τη φιλοσοφία εντάσσεται η ρομποτική ριζική προστατεκτομή με την τεχνική Retzius-sparing, μια προηγμένη χειρουργική προσέγγιση που έχει συσχετιστεί με ταχύτερη αποκατάσταση της εγκράτειας των ούρων μετά την επέμβαση.

Τι είναι η ριζική προστατεκτομή;

Η ριζική προστατεκτομή αποτελεί μία από τις βασικές θεραπευτικές επιλογές για άνδρες με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη.

Κατά τη διάρκεια της επέμβασης αφαιρείται ολόκληρος ο προστάτης και, όταν απαιτείται ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της νόσου, πραγματοποιείται και αφαίρεση λεμφαδένων.

Μετά την αφαίρεση του προστάτη, η ουροδόχος κύστη επανασυνδέεται με την ουρήθρα. Για να επουλωθεί αυτή η νέα σύνδεση, τοποθετείται προσωρινά ουροκαθετήρας, ο οποίος αφαιρείται συνήθως μετά από λίγες ημέρες.

Η στιγμή της αφαίρεσης του καθετήρα είναι ιδιαίτερα σημαντική για τον ασθενή, γιατί τότε ξεκινά η αξιολόγηση της λειτουργίας της εγκράτειας.

Γιατί η εγκράτεια αποτελεί βασική ανησυχία μετά το χειρουργείο;

Η εγκράτεια των ούρων δεν εξαρτάται από ένα μόνο σημείο. Αποτελεί αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών ανατομικών δομών:

• του ουρηθρικού σφιγκτήρα,
• των μυών του πυελικού εδάφους,
• των συνδέσμων που στηρίζουν την ουρήθρα και την ουροδόχο κύστη,
• της διατήρησης της φυσιολογικής ανατομίας γύρω από την περιοχή.

Μετά την αφαίρεση του προστάτη, ο μηχανισμός αυτός χρειάζεται χρόνο για να προσαρμοστεί στη νέα κατάσταση.

Σε αρκετούς άνδρες η βελτίωση είναι σταδιακή μέσα στις επόμενες εβδομάδες ή μήνες. Ωστόσο, η πιθανότητα να υπάρχει πολύ γρήγορη αποκατάσταση της εγκράτειας αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους στόχους της σύγχρονης ρομποτικής χειρουργικής.

Τι μπορεί να παρατηρήσει ο ασθενής μετά την αφαίρεση του καθετήρα;

Μετά την αφαίρεση του καθετήρα, ορισμένοι άνδρες παρουσιάζουν ακούσια απώλεια ούρων, ιδιαίτερα όταν βήχουν, γελούν, σηκώνουν βάρος ή ασκούνται.

Η ακράτεια ούρων μετά την προστατεκτομή μπορεί να είναι προσωρινή και να βελτιώνεται σταδιακά. Η ένταση και η διάρκειά της, ωστόσο, δεν είναι ίδιες για όλους.

Γι’ αυτό η αποκατάσταση της εγκράτειας αποτελεί σημαντικό μέρος τόσο του προεγχειρητικού σχεδιασμού όσο και της μετεγχειρητικής παρακολούθησης.

Τι είναι η τεχνική Retzius-sparing;

Ο χώρος του Retzius είναι μια ανατομική περιοχή που βρίσκεται πίσω από το ηβικό οστό και μπροστά από την ουροδόχο κύστη.

Στην κλασική πρόσθια προσπέλαση της ρομποτικής προστατεκτομής, ο χειρουργός περνά από αυτή την περιοχή.

Η τεχνική Retzius-sparing αλλάζει την προσέγγιση. Ο χειρουργός φτάνει στον προστάτη από την οπίσθια πλευρά, διατηρώντας σε μεγαλύτερο βαθμό τις πρόσθιες δομές στήριξης της ουροδόχου κύστης και της ουρήθρας.

Με απλά λόγια:

Ο στόχος δεν είναι μόνο να αφαιρεθεί ο προστάτης, αλλά να διατηρηθεί όσο περισσότερο γίνεται η φυσική αρχιτεκτονική που βοηθά τον άνδρα να ξαναβρεί γρήγορα τον έλεγχο των ούρων.

Αυτή η διαφορετική ανατομική προσέγγιση αποτελεί τη βάση για τα καλύτερα αποτελέσματα που έχουν παρατηρηθεί στην πρώιμη εγκράτεια.

Η Retzius-sparing αποτελεί μια διαφορετική χειρουργική προσπέλαση της ρομποτικής ριζικής προστατεκτομής και όχι μια ξεχωριστή θεραπεία για τον καρκίνο.

Για αναλυτικότερη ενημέρωση σχετικά με την επέμβαση, μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα για τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή με Retzius-sparing.

Τι σημαίνει «άμεση εγκράτεια»;

Όταν μιλάμε για άμεση εγκράτεια, αναφερόμαστε στον έλεγχο των ούρων αμέσως μετά την αφαίρεση του καθετήρα.

Δεν σημαίνει ότι κάθε ασθενής θα έχει ακριβώς το ίδιο αποτέλεσμα. Η αποκατάσταση επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες:

• την ηλικία,
• την προεγχειρητική λειτουργία της ούρησης,
• την ανατομία του ασθενούς,
• το μέγεθος του προστάτη,
• τα χαρακτηριστικά του όγκου,
• την εμπειρία της χειρουργικής ομάδας.

Η Retzius-sparing αυξάνει την πιθανότητα ταχύτερης επαναφοράς της εγκράτειας, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση για κάθε άνδρα.

Είναι επίσης σημαντικό να γνωρίζουμε ότι στις κλινικές μελέτες η εγκράτεια μπορεί να αξιολογείται με διαφορετικά κριτήρια. Για παράδειγμα, σε ορισμένες μελέτες ως πλήρης εγκράτεια ορίζεται η μη χρήση απορροφητικών επιθεμάτων. Αυτή η διαφορά έχει σημασία όταν συγκρίνουμε ποσοστά.

Τι δείχνουν οι κλινικές μελέτες;

Η αποτελεσματικότητα της τεχνικής έχει μελετηθεί σε κλινικές μελέτες.

Σε τυχαιοποιημένη μελέτη 110 ασθενών με εντοπισμένο καρκίνο του προστάτη, οι ασθενείς που υποβλήθηκαν σε Retzius-sparing ρομποτική προστατεκτομή παρουσίασαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά εγκράτειας στην πρώτη εβδομάδα μετά την αφαίρεση του καθετήρα σε σύγκριση με την κλασική πρόσθια τεχνική.

Συγκεκριμένα, το 69,1% των ασθενών στην ομάδα Retzius-sparing δεν χρειάστηκε απορροφητικό επίθεμα μέσα στην πρώτη εβδομάδα, έναντι 30,9% στην ομάδα της συμβατικής προσπέλασης.

Τα αποτελέσματα αυτά δείχνουν τη δυναμική της τεχνικής, όμως κάθε ασθενής χρειάζεται εξατομικευμένη εκτίμηση.

Τα ποσοστά προέρχονται από την τυχαιοποιημένη κλινική μελέτη των Qiu και συνεργατών, που δημοσιεύθηκε το 2020 στο BJU International.

Τι γνωρίζουμε από νεότερες μελέτες;

Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση του 2025 κατέγραψε επίσης πλεονέκτημα της Retzius-sparing στην ταχύτερη αποκατάσταση της εγκράτειας κατά τους πρώτους μετεγχειρητικούς μήνες.

Σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, οι διαφορές μεταξύ των χειρουργικών τεχνικών είναι λιγότερο ξεκάθαρες και επηρεάζονται από τον τρόπο με τον οποίο αξιολογείται η εγκράτεια.

Παράλληλα, τα επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν την ανάγκη προσεκτικής επιλογής ασθενών, καθώς σε ορισμένες συγκρίσεις έχουν καταγραφεί περισσότερα θετικά χειρουργικά όρια με την τεχνική Retzius-sparing.

Τα ευρήματα αυτά υπογραμμίζουν ότι η ταχύτερη αποκατάσταση της εγκράτειας είναι σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά δεν μπορεί να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο επιλογής της χειρουργικής προσέγγισης.

Η ασφάλεια της θεραπείας του καρκίνου παραμένει η πρώτη προτεραιότητα

Η γρήγορη αποκατάσταση της εγκράτειας είναι σημαντική, αλλά ο βασικός στόχος της επέμβασης παραμένει ένας:

η πλήρης και ασφαλής αντιμετώπιση του καρκίνου.

Η επιλογή της χειρουργικής τεχνικής εξαρτάται από:

• το στάδιο της νόσου,
• τη θέση του όγκου,
• τα ευρήματα της μαγνητικής τομογραφίας,
• τα αποτελέσματα της βιοψίας,
• την ανάγκη διατήρησης ή όχι των νευροαγγειακών δεματίων.

Δεν είναι κάθε ασθενής υποψήφιος για την ίδια τεχνική. Η σωστή επιλογή γίνεται μετά από λεπτομερή αξιολόγηση.

Στις κατευθυντήριες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Ουρολογικής Εταιρείας (EAU) αναγνωρίζονται τα πλεονεκτήματα της Retzius-sparing στην πρώιμη εγκράτεια, αλλά επισημαίνονται και τα ευρήματα σχετικά με τα θετικά χειρουργικά όρια.

Τα θετικά χειρουργικά όρια σημαίνουν ότι στην ιστολογική εξέταση εντοπίζονται καρκινικά κύτταρα στο όριο του ιστού που αφαιρέθηκε. Η σημασία τους αξιολογείται μαζί με τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της νόσου.

Για τον λόγο αυτό, η ογκολογική ασφάλεια πρέπει πάντοτε να προηγείται της επιδίωξης ταχύτερης λειτουργικής αποκατάστασης.

Η εμπειρία του χειρουργού έχει καθοριστικό ρόλο

Η Retzius-sparing είναι μια απαιτητική τεχνική που απαιτεί ειδική εκπαίδευση και μεγάλη εμπειρία στη ρομποτική χειρουργική.

Όπως συμβαίνει σε κάθε προηγμένη χειρουργική μέθοδο, το αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνο από το ρομποτικό σύστημα, αλλά από τη γνώση της ανατομίας, την τεχνική ακρίβεια και τη σωστή επιλογή των ασθενών.

Το ρομπότ αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο. Η απόφαση και η εκτέλεση της επέμβασης παραμένουν έργο της χειρουργικής ομάδας.

Ο Δρ. Αθανάσιος Κατόγλου είναι Χειρουργός Ουρολόγος, MD, PhD, με εκπαίδευση στη Γερμανία και εξειδίκευση στη ρομποτική ουρολογική χειρουργική.

Περισσότερα στοιχεία για την εκπαίδευση και την επαγγελματική του πορεία παρουσιάζονται στο αναλυτικό βιογραφικό του Δρ. Αθανάσιου Κατόγλου.

Η επιστροφή στη φυσιολογική ζωή μετά τη ρομποτική προστατεκτομή

Για έναν άνδρα που υποβάλλεται σε θεραπεία για καρκίνο του προστάτη, η ποιότητα ζωής μετά το χειρουργείο έχει μεγάλη σημασία.

Η δυνατότητα να επιστρέψει γρήγορα στις καθημερινές του δραστηριότητες, χωρίς τον φόβο σημαντικών διαρροών, αποτελεί έναν από τους βασικούς στόχους της σύγχρονης προσέγγισης.

Η σωστή προετοιμασία πριν την επέμβαση, η εκπαίδευση των μυών του πυελικού εδάφους και η στενή παρακολούθηση μετά το χειρουργείο συμβάλλουν στη διαδικασία αποκατάστασης.

Οι ασκήσεις πυελικού εδάφους μπορούν να αποτελέσουν μέρος της μετεγχειρητικής αποκατάστασης, όταν συστήνονται από την ιατρική ομάδα. Ο χρόνος έναρξης και ο τρόπος εκτέλεσής τους πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Συμπέρασμα

Η ρομποτική ριζική προστατεκτομή με τεχνική Retzius-sparing αποτελεί μια σημαντική εξέλιξη στη χειρουργική του καρκίνου του προστάτη.

Η διατήρηση περισσότερων φυσιολογικών ανατομικών δομών μπορεί να προσφέρει σε κατάλληλα επιλεγμένους ασθενείς μεγαλύτερη πιθανότητα πολύ πρώιμης εγκράτειας μετά την αφαίρεση του καθετήρα.

Ο πραγματικός στόχος της σύγχρονης ουρολογικής χειρουργικής είναι ξεκάθαρος:

να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τον καρκίνο και ταυτόχρονα να βοηθήσει τον άνδρα να επιστρέψει όσο το δυνατόν πιο γρήγορα στη ζωή που είχε πριν.

Εξατομικευμένη αξιολόγηση για ρομποτική προστατεκτομή στη Θεσσαλονίκη (H2)

Αν έχετε διαγνωστεί με καρκίνο του προστάτη και εξετάζετε το ενδεχόμενο χειρουργικής θεραπείας, η ενημέρωση για τις διαθέσιμες επιλογές αποτελεί σημαντικό μέρος της απόφασής σας.

Η αξιολόγηση των εξετάσεων, των χαρακτηριστικών του όγκου και της γενικής κατάστασης της υγείας σας μπορεί να καθορίσει εάν η ρομποτική ριζική προστατεκτομή και ειδικότερα η τεχνική Retzius-sparing είναι κατάλληλες επιλογές για εσάς.

Μάθετε περισσότερα για τη ρομποτική ριζική προστατεκτομή με Retzius-sparing

Συχνές ερωτήσεις